چند روز پیش جستارنویس عزیز ٬ در یادداشتی با اشاره به نامه ای از دکتر منوچهر اقبال ، مدیر عامل سال های دور شرکت ملی نفت ایران ، از ذکر خیر کارکنان قدیمی نفت و تعریف و تمجید آنان از شخصیت آن مرحوم گفته و در ادامه ، مهندس نوذری وزیر کنونی نفت را ستوده بود که ساده و بی تکلف  است و مردم دار و همیشه در میان کارکنان حاضر و گوش شنوای درددل های آنان و سنگ صبور و مشکل گشای ایشان !

قبل از هر چیز عرض کنم که بنده هیچ یک از این عزیزان را از نزدیک نمی شناسم ، بنا براین نه باحضرت جستار نویس دشمنی دارم  ،  نه با مرحوم دکتر اقبال خرده حساب  و نه با جناب مهندس نوذری خصومت ، اما یک موضوع هست که باعث می شود دیدگاهم با دوست جستار نویس زاویه پیدا کند ، و همین اختلاف منظر دلیل نوشتن این یادداشت است .

  به نظر بنده ، ما ( منظورم از این ما ، نه ما ایرانی هاست ، نه ما شرقی ها  و نه ما آدم ها ، بلکه فقط و فقط جمع کسانی را در نظر دارم که  با این چشم غیر مسلح نزدیک بین توانسته ام رصد کنم و به گمان خود بشناسم ) ، بله ظاهرا  ما هنوز بین جنبه های مختلف  ( یا همان نقش های گوناگون اجتماعی ) افراد تمایز قائل شویم، و به همین دلیل ، گاهی ، در داوری بین نقش های متفاوت افراد سر در گم می مانیم .

 به نظر می رسد هنوز نپذیرفته ایم که یک شاعر خوب  ضرورتا  یک همسایه خوب هم نیست ، یک پدر خوب ممکن است یک معلم خوب نباشد ونباید انتظار داشت که  هر آدم خوبی حتما مدیر خوبی  هم باشد .برای خوب توصیف شدن یک شاعر ، پدر و آدم معیار هایی وجود دارد که با ملاک های شناسایی همسایه ، معلم و مدیر خوب (صرف نظر از برخی صفات پسندیده مشترک از دید کلی اخلاق انسانی )  از بنیاد متفاوت است .

 به عنوان مثال ، یک شاعر با توانایی های خود در سرودن شعر تعریف می شود و اگر کسی همه خوبی ها عالم را در وجود خویش جمع کند ، مادام که نتواند خوب شعر بگوید ، می توان هر صفت را با پسوند خوب به او نسبت داد جز " شاعر خوب " !

  در مورد سایر نقش های اجتماعی ، از جمله مدیریت نیز قضیه از همین قرار است . یک مدیر خوب را باید بر اساس توانایی هایش در اداره مجموعه ای که مسئولیت آن را بر عهده دارد تعریف کرد نه در سادگی ، خوش رویی ، بی تکلف بودن و...! هر چند شاید همه این ویژگی ها به عنوان صفات جنبی مدیر خوب حتی لازم باشد ، ولی نمی توان با اتکا به این معیارها  ، واقعیت خوب یا بد بودن یک مدیر را شناسایی کرد .

  بنا بر این ما مخاطبان غایب ، از جستار نویس  عزیز انتظار داریم توضیح دهد که در عرصه مدیریت صنعت نفت ، مرحوم دکتر اقبال و جناب مهندس نوذری چه کار شاخصی را در کارنامه دارند که " وزارت نفت به داشتن چنینن فرزندانی بر خود می بالد" !

  وضعیت مدیریت مرحوم دکتر اقبال در سال های پیش از انقلاب کاملا روشن است و اگر ما همه تمجید های جستار نویس گرامی را در باره خوب بودن ایشان به عنوان یک انسان بپذیریم ، در جایگاه مدیر صنعت نفت اگر و اماهای بسیاری در باره نحوه عمل وی وجود دارد . زیر پا گذاشتن قانون ملی شدن نفت در دوران مدیریت آن مرحوم فقط یک قلم از این اگر و اماهاست !

 در مورد مهندس نوذری ولی وضع به گونه ای دیگر است . برای داوری در مورد ایشان به عنوان وزیر نفت باید موفقیت ها و نا کامی های این صنعت را در همین مدت کوتاهی که ایشان مسئولیت وزارت نفت را بر عهده گرفته است ،  مورد بررسی قرار داد که  بنده نه اطلاعات کافی در زمینه عملکرد صنعت نفت دارم و نه دانش لازم در حوزه صنعت و اقتصاد ، ضمن اینکه به هیچ وجه قصد داوری در باره مدیریت وزارت نفت در میان نیست .

بنده به یک نکته در عرصه  مدیریت  باور دارم که براساس آن ، رفتارهایی از آن نوع که جناب جستار نویس برای آن هورا می کشد و به خود می بالد ، نشانه نوعی ضعف مدیریت تلقی می شود  .

  به اعتقاد بنده ، ویژگی پایه ای مدیریت خوب سیستم سازی است . مدیر خوب روال انجام کارها ، نحوه نظارت و گلوگاه های کنترلی و دریافت بازخورد سیستم را به گونه ای سامان می دهد که در هر تصمیم گیری کوچک و حل و فصل هر خرده مشکل ، نیاز به مراجعه مستقیم به شخص مدیر نباشد .

  متاسفاته ، چنین به نظر می رسد که مدیران ما ، به جای تلاش برای نظم بخشیدن به سیستم های زیر نظر خود و برنامه ریزی جهت اجرای قانون مند و روان امور ، شیوه ای را در پیش می گیرند که در هر کار کوچکی خود مرجع و ملجا همه کس باشند ، عریضه دریافت کنند ، درد دل بشنوند ، دستورمساعدت بدهند ، مشکلات را حل و فصل کنند و محبوب القلوب شوند !

جناب جستار نویس گرامی ، اگر در وزارت نفت و سایر سازمان ها و ادارات ، کار بر اساس نظم و نسق منطقی انجام گیرد و هر ذیحقی بتواند از طریق همان سیستم به حقوق مشروع خود دست یابد ، ضرورتی وجود خواهد داشت تا کارمندی یا کارگری ،  برای رسیدن به حق خود ، به مدیری  یا وزیری مراجعه کند تا بعد برای اینکه به حضور پذیرفته شد ، برای آنها هورا بکشد ؟

 به باور بنده مدیر خوب آن است که روند امور در مجموعه تحت سرپرستی  اش نیاز به هل دادن وی نداشته باشد و جز در موارد نادر اضطراری ، عریضه ای ، تقاضایی ، درددلی روانه دفتر وی نشود .

دوست جستار نویس ، اگر روزی چنین مدیری  ، وزیری سراغ کردی ، خبر بده ما هم به او ببالیم و برایش هورا بکشیم و شاید هم در مدحش قصیده ای غرا بسراییم !